English and Life

A . Nếu bạn con hơn 1 năm nữa mới thi Toefl.
Bạn hãy tập trung nâng cao vốn tiếng anh cơ bản. Toefl thực chất chỉ là một thước đo trình độ tiếng anh, nên cho dù học hết các tips làm bài trong sách mà trình độ của mình không khá thì cũng khó mà lên đến điểm cao được.

Vậy, nâng cao vốn tiếng anh cơ bản như thế nào?
1. Các đĩa CD-ROM nên học
a. Bộ đĩa Langmaster. Bộ này có 13 đĩa. Hay nhất là đĩa từ điển, một từ mới sẽ có ví dụ, hướng dẫn cách phát âm, đọc luôn cả ví dụ mẫu (chưa có bộ từ điển nào có chức năng này) và giúp các bạn ôn tập từ mới hàng ngày. Việc ôn tập từ và đọc ví dụ mẫu sẽ giúp các bạn không những nhớ từ mà còn nhớ từ trong văn cảnh, sau này dùng từ sẽ rất tự nhiên và thuần thục. Nếu các bạn đã đạt trình độ kha khá, có thể bắt đầu từ đĩa thứ 9-12 (trình độ intermediate)

b. Langmaster Toefl (2 đĩa, một đĩa preparation, 1 practice test). Tôi rất thích bộ đĩa này và đây là giáo trình tự học Toefl đầu tiên của tôi. Hướng dẫn rất kĩ lưỡng tất cả các kĩ năng thi Toefl, chia thành từng chương mục rất khoa học. Đặc biệt phần nghe rất hay. Nếu các bạn yếu phần nghe thì nên xem qua bộ này. Sau khi học hết các kĩ năng thì làm Practice test.

Các đĩa sau đây tôi cũng đã dùng để luyện khi học Toefl. Chủ yếu là để nâng cao phần nghe (do nghe trên đĩa tốt hơn nghe trên băng) và phần ngữ pháp (một phần càng làm nhiều thì càng thành thạo).
c. Longman Toefl
d. Barron Toefl
e. Delta Toefl
f. Cambridge Toefl
g. Kaplan Toefl

2. Các sách Toefl nên học
Tuy học trên CDs rất hay, nhưng hầu hết người học Toefl đều sử dụng các bộ sách có bán trên thị trường để ôn luyện. Tôi sẽ chia thành từng kĩ năng để các bạn tiện theo dõi và nâng cao phần mình còn yếu nhất.
1. Ngữ pháp.
Đây là thế mạnh của dân Việt Nam. Phần này dễ lên điểm và dễ đạt điểm cao. Nếu ngữ pháp tốt, ví dụ được 68 điểm (sai 2 câu/40 – không phải là quá khó) thì có thể bù đắp được rất nhiều cho phần nghe và phần đọc. Có rất nhiều sách ngữ pháp trên thị trường, và hầu hết các sách Toefl đều có phần ôn tập lại ngữ pháp căn bản hay test.
a. Longman English Grammar Practice (for intermediate student). Tôi thấy đây là cuốn sách viết đầy đủ, ngắn gọn, dễ hiểu, có bài tập minh hoạ rất hài hước nên học không cảm thấy chán như các sách khác. Tôi học ngữ pháp không giỏi lắm, lại hay nản, nên tôi thường đặt kế hoạch mỗi ngày làm 3 - 4 bài trong sách, trong vòng khoảng 3 tháng thì ngữ pháp cũng tạm ổn.

b. Toefl Cliff. Thực chất đây là cuốn dạy ngữ pháp Toefl. Học Cliff kết hợp với bộ ngữ pháp thầy Mạnh (các bạn có thể download ở www.dethi.com) thì nắm khá chắc chắn ngữ pháp căn bản hay dùng để thi. Bài tập và đề thi dễ

c. Toefl success. Chia thành từng dạng cấu trúc hay hỏi, bài tập rất hay.Các phần reading, listening, writing viết cũng rất tốt. Đây là cuốn sách duy nhất tôi dùng để ôn Toefl trước khi thi. Làm hết cuốn này điểm ngữ pháp ít nhất cũng phải 60.

d. Longman complete course for the Toefl. Phần ngữ pháp viết đầy đủ và rất dễ hiểu. Phần nghe, nhất là các tips viết hay.

e. Barron’s Toefl. Cấu trúc phần ngữ pháp sách này viết khác hẳn so với các cuốn khác, tập trung phân tích ví dụ về các cấu trúc các bạn hay sai. Tuy nhiên bài tập dễ và không sát thi thật mấy.

f. Toefl Grammar Flash
Ngoài ra chắc chắn còn rất nhiều cuốn sách hay khác mà các bạn có thể dùng để luyện phần ngữ pháp như Cambridge Toefl của Peterson’s hay Cracking the Toefl. Mỗi cuốn đều có những điểm hay riêng, và tuỳ có bạn phù hợp với sách này mà không phù hợp với sách khác. Nếu các bạn còn rất nhiều thời gian, có thể mua các sách này về học dần, nhất là làm bài ngữ pháp nhiều thì lên điểm rất nhanh. Nhưng nhớ ghi chép lại những lỗi ngữ pháp các bạn đã sai, thỉnh thoảng xem lại thì sẽ không mắc lại nữa.

2. Nghe.
Đây là phần mà dân Việt Nam thấy khó nhất. Cách học nghe tốt nhất là gì? Là chép lại những gì mà bạn đã nghe được. Chép lại nhiều sau này các bạn sẽ thấy mình nghe được từng từ trong đoạn một cách dễ dàng mà còn quen với những chủ đề hay test trong Toefl. Điều này rất có lợi khi thi, do nhiều khi các bạn sẽ phải đoán, và càng nghe chép nhiều khả năng đoán đúng của bạn càng cao, có khi đến 80%.Tuy vậy việc chép lại đòi hỏi thời gian và kiên trì. Tôi đã chép lại các bài tập và bài test trong cuốn Toefl Longman và Toefl Success. Ngoài ra các bạn cũng nên có một sổ tay chép lại các idiom thường dùng trong part A. Tôi học hết 2 idiom list của Toefl success và Toefl Secret (tại trang www.dethi.com). Hơn nữa, để tăng phản xạ tiếng, nếu có điều kiện các bạn có thể nghe CNN, BBC hay một số đài phát tiếng anh khác.

3. Đọc.
Cơ sở để nâng cao phần này là vốn từ vựng của các bạn. Từ vựng nhiều không chỉ giúp các bạn trả lời đúng câu hỏi vocabulary mà còn cả các câu hỏi khác nữa. Hai cuốn sách có wordlist rất hay, đó là Barron Essential Words for the Toefl (những từ cơ bản hay dùng) và Toefl success (từ nâng cao hơn) Học xong 2 cuốn này thì coi như chắc đến 70% phần vocabulary của Toefl reading.
Có một điểm rất “bực mình” của phần đọc Toefl là chúng rất vô bổ, đọc chỉ để trả lời câu hỏi và biết thêm một mẩu thông tin không đâu và sau đó quên luôn. Vậy nếu các bạn thích về thiên văn học, hãy đọc sách thiên văn học bằng tiếng anh, nếu các bạn học về kinh tế, hãy đọc sách chuyên ngành của đại học Mỹ. Lợi cả đôi đường, vừa lên điểm Toefl vừa giỏi cái mình thích!

4. Viết
a. Barron’s How to prepare for the Toefl Essay. Có tất cả 185 topic và bài mẫu tham khảo.

Điều quan trọng nhất phải nhớ khi viết Toefl là chúng ta chỉ có 30 phút và người chấm chỉ có 2 phút để đọc bài. Do vậy cấu trúc càng rõ ràng càng tốt. Tốt nhất các bạn nên xây dựng một template riêng cho bài essay của mình. Tôi tự làm một template riêng, và bài nào tôi cũng áp nguyên cái template đó!J
Thêm nữa, tuy 185 bài essay là rất nhiều nhưng các chủ đề trùng nhau rất nhiều, nên các bạn hoàn toàn có thể dùng ý bài này để lắp vào bài khác. Trước khi thi không cần viết hết 185 bài essay mà chỉ cần lập dàn ý (gạch ý định viết) cho các topic bạn thấy băn khoăn nhất. Đến khi thi thì tự nhiên sẽ viết được thôi.


B. Bạn chỉ còn 3 tháng nữa là đến ngày thi?
Theo tôi, bạn chỉ nên chú tâm vào một việc duy nhất, đó là làm đề thi của các kì thi trước (download tại www.dethi.com). Càng làm nhiều bạn càng quen hơn với cấu trúc đề thi, với áp lực làm bài.
Khi làm đề, bạn nên cố gắng tạo một môi trường càng giống thi thật càng tốt. Chọn một chỗ ngồi yên tĩnh không bị quấy rầy trong vòng 3 tiếng. Làm phần writing đầu tiên (30 phút), sau đó đến phần listening, structure và cuối cùng là phần reading. Photo answer sheets và dùng bút chì mềm đánh dấu như thi thật. Ban đầu thi thử tôi rất hay đánh dấu nhầm, mãi sau mới sửa được. Và kinh nghiệm xương máu của tôi là bạn nên làm bài thi thử ở nhà vào đúng giờ bạn sẽ thi thật Ví dụ như ở Hà Nội bạn sẽ phải thi vào buổi sáng, khoảng từ 9h30 tới 12h30. Tôi hay làm bài ở nhà lúc 8h, ngủ trưa lúc 12h, nên lúc thi thật làm bài đọc buồn ngủ, mệt và đói. Tốt nhất là cố sắp xếp thời gian làm bài thi thử lúc 9h sáng, lên IIE làm được thì càng tốt, vì không khí phòng thi cũng sẽ tương tự với không khí ở IIE.
Qui trình làm bài của tôi rất đơn giản.

1. Làm đề cũ như thi thật trong vòng 3 tiếng.
2. Nghe và chấm lại phần listening. Nếu các bạn yếu phần nghe thì bước này rất quan trọng. Nghe lại giúp chúng ta kiểm soát suy nghĩ, tìm hiểu lý do vì sao lại sai ở câu hỏi này, do không nghe được, do đoán nhầm hay hiểu sai…
3. Nghe và đọc script phần nghe, gạch chân các idiom và newwords cần học
4. Xem lại phần structure, tập trung vào những câu bị sai, vì sao sai, xem lại ngữ pháp phần sai đó thật kĩ
5. Đọc lại bài reading, tìm hiểu vì sao lại sai. Nếu bài đọc sai hơn 10 câu/50 thì phải tra từ và dịch toàn bộ bài khoá đó cho đến khi thật hiểu.

Nguồn: thành viên changmi tại dethi.com

Một trong những trở ngại lớn nhất của chúng ta khi học một ngoại ngữ ấy là chúng ta quá… thông minh và có quá nhiều kinh nghiệm….

Quá thông minh: vì mình không thể nào chấp nhận nghe một câu mà mình không hiểu: cần phải hiểu một câu nói gì trước khi nghe tiếp câu thứ hai, nếu không thì mình không buồn nghe tiếp.

Quá kinh nghiệm: Cuộc đời đã dạy ta không nghe những gì người khác nói mà chỉ hiểu những gì mà nội dung chuyển tải. Nếu không hiểu nội dung, chúng ta không thể lặp lại lời người kia. Cũng vì thế mà - trong giai đoạn đầu học ngoại ngữ - mỗi lần nghe một câu tiếng Anh thì trong đầu phải dịch ra được tiếng Việt thì mới yên tâm, bằng không thì … câu ấy không có nghĩa.

Thế nhưng, đấy là lối học sinh ngữ ngược chiều. Tôi biết được 6 ngôn ngữ, trong đó có ba ngôn ngữ thành thạo nghe nói đọc viết: Việt - Anh - Pháp, và tôi thấy rằng trong các ngôn ngữ tôi biết thì, một cách khách quan, nghe và nói tiếng Việt là khó nhất (vì ở phương tây, không có ngôn ngữ nào mà mình đổi cao độ của một từ thì ý nghĩa từ ấy lại thay đổi: ma - má - mà - mạ - mã - mả). Nhưng các bạn ở forum này, cũng như tôi, đều không có vấn đề gì cả với cái sinh ngữ khó vào bậc nhất ấy!

Thế nhưng những thầy cô dạy chúng ta nghe nói tiếng Việt chẳng phải là những vị chuyên viên ngôn ngữ như các thầy ngoại ngữ mà ta học tại các trường. Thầy dạy tiếng Việt chúng ta là tất cả những người quanh ta từ ngày ta ra đời: cha mẹ, anh chị, hàng xóm, bạn bè… nghĩa là đại đa số những người chưa có một giờ sư phạm nào cả, thậm chỉ không có một khái niệm nào về văn phạm tiếng Việt. Thế mà ta nghe tiếng Việt thoải mái và nói như sáo. Còn tiếng Anh thì không thể như thế được. Ấy là vì đối với tiếng Việt, chúng ta học theo tiến trình tự nhiên, còn ngoại ngữ thì ta học theo tiến trình phản tự nhiên.

Từ lúc sinh ra chúng ta đã nghe mọi người nói tiếng Việt chung quanh (mà chẳng bao giờ ta phản đối: “tôi chẳng hiểu gì cả, đừng nói nữa”! Mới sanh thì biết gì mà hiểu và phản đối!). Sau một thời gian dài từ 9 tháng đến 1 năm, ta mới nói những tiếng nói đầu tiên (từng chữ một), mà không hiểu mình nói gì. Vài năm sau vào lớp mẫu giáo mới học đọc, rồi vào lớp 1 (sáu năm sau khi bắt đầu nghe) mới tập viết… Lúc bấy giờ, dù chưa biết viết thì mình đã nghe đưọc tất cả những gì người lớn nói rồi (kể cả điều mình chưa hiểu). Như vậy, tiến trình học tiếng Việt của chúng ta là Nghe - Nói - Đọc - Viết. Giai đoạn dài nhất là nghe và nói, rồi sau đó từ vựng tự thêm vào mà ta không bao giờ bỏ thời gian học từ ngữ. Và ngữ pháp (hay văn phạm) thì đến cấp 2 mới học qua loa, mà khi qua hết trung học thì ta đã quên hết 90% rồi.

Thử nhìn lại xem:

Trước tiên là viết một số chữ và thêm nghĩa tiếng Việt nếu cần. Kể từ đó, học càng nhiều từ vựng càng tốt, kế đến là học văn phạm, rồi lấy từ vựng ráp vào cho đúng với văn phạm mà VIẾT thành câu! Rồi loay hoay sửa cho đúng luật! Sau đó thì tập đọc các chữ ấy trúng được chừng nào hay chừng ấy, và nhiều khi lại đọc một âm tiếng Anh bằng một âm tiếng Việt! (ví dụ fire, fight, five, file… đều được đọc là ‘phai’ ).

Sau đó mới tới giai đoạn NÓI, mà ‘nói’ đây có nghĩa là Đọc Lớn Tiếng những câu mình viết trong đầu mình, mà không thắc mắc người đối thoại có hiểu ‘message’ của mình hay không vì mình chỉ lo là nói có sai văn phạm hay không. Lúc bấy giờ mới khám phá rằng những câu mình viết thì ai cũng hiểu, nhưng khi mình nói thì chỉ có mình và … Thượng Đế hiểu thôi, còn người bản xứ (tiếng Anh) thì ‘huh - huh’ dài cổ như cổ cò!

Sau thời gian dài thật dài, mình khám phá rằng mình từng biết tiếng Anh, và nói ra thì người khác hiểu tàm tạm, nhưng khi họ nói thì mình không nghe được gì cả (nghĩa là nghe không hiểu gì cả). Lúc bấy giờ mới tập nghe, và rồi đành bỏ cuộc vì cố gắng mấy cũng không hiểu được những gì người ta nói.

Vấn đề là ở đó: chúng ta đã học tiếng Anh ngược với tiến trình tự nhiên, vì quá thông minh và có quá nhiều kinh nghiệm.

Tiến trình ấy là Viết - Đọc - Nói - Nghe!

Vì thế, muốn nghe và nói tiếng Anh, chuyện đầu tiên là phải quên đi kinh nghiệm và trí thông minh, để trở lại trạng thái ‘sơ sinh và con nít’, và đừng sử dụng quá nhiều chất xám để phân tích, lý luận, dịch thuật!

Và đây là bí quyết để Nghe:

1. - ‘Tắm’ ngôn ngữ. Nghe không cần hiểu:

Hãy nghe! Đừng hiểu.

Bạn chép vào CD một số bài tiếng Anh (ví dụ từ trên forum này). Mỗi bài có thể dài từ 1 đến 5 phút.

Khi nào bạn ở nhà một mình, thì mở các bài đó ra vừa đủ nghe, và cứ lặp đi lặp lại mãi ra rả như âm thanh nền suốt ngày. Bạn không cần để ý đến nó. Bạn cứ làm việc của mình, đánh răng, rửa mặt, học bài làm bài, vào internet… với tiếng lải nhải của bài tiếng Anh. (thậm chí, trong lúc bạn ngủ cũng có thể để cho nó nói).

Trường hợp bạn có CD player, USB player hay iPod, thì đem theo để mở nghe khi mình có thời gian chết - ví dụ: di chuyển lâu giờ trên xe, đợi ai hay đợi đến phiên mình tại phòng mạch.

Công việc ‘tắm ngôn ngữ’ này rất quan trọng, vì cho ta nghe đúng với từng âm của một ngôn ngữ lạ. Tai của chúng ta bắt rất nhanh một âm quen, nhưng loại trừ những âm lạ. Ví dụ: Nếu bạn nghe câu: ‘mặt trời mọc cánh khi chim voi truy cập chén chó’, một câu hoàn toàn vô nghĩa, nhưng bảo bạn lặp lại thì bạn lặp lại được ngay, vì bạn đã quá quen với các âm ấy. Nhưng khi một người nói một câu bằng chừng ấy âm (nghĩa là 11 âm/vần), trong ngôn ngữ bạn chưa từng học, và bảo bạn lặp lại thì bạn không thể nào lặp lại được, và bảo rằng… không nghe được! (Bạn có điếc đâu! Vấn đề là tai bạn không nhận ra được các âm!) Lối ‘tắm ngôn ngữ’ đó chỉ là vấn đề làm quen đôi tai, và sau một thời gian (lâu đấy chứ không phải vài ngày) bạn sẽ bắt được các âm của tiếng Anh, và thấy rằng âm ấy rất dễ nghe, nhưng hoàn toàn khác với âm Việt.

Đừng nản lòng vì lâu ngày mình vẫn không phân biệt âm: hãy nhớ rằng bạn đã tắm ngôn ngữ tiếng Việt ít ra là 9 tháng liên tục ngày đêm trước khi mở miệng nói được tiếng nói đầu tiên và hiểu được một hai tiếng ngắn của cha mẹ; và sau đó lại tiếp tục ‘tắm ngôn ngữ’ Việt cho đến 4, 5 năm nữa!